Het volk: christen werkmansblad

395695 0
17 december 1914
close

Waarom wilt u dit item rapporteren?

Opmerkingen

Verzenden
s.n. 1914, 17 December. Het volk: christen werkmansblad. Geraadpleegd op 21 augustus 2019, op https://hetarchief.be/nl/pid/th8bg2jq1v/
Toon tekst

Over deze tekst

Onderstaande tekst is geautomatiseerd gemaakt met OCR (Optical Character Recognition). Deze techniek levert geen 100% correct resultaat op. Dit komt mede doordat oude drukken moeilijker te lezen zijn met software dan moderne. Dat betekent dat er onjuiste tekens in de tekst kunnen voorkomen. Er wordt gewerkt aan verbetering van de OCR software.

Vier-en-Twïnligste Jaar, - S. 294 eeâsâiesst — Haisgezln — ElgeBdon 4 Donderdag, 17 December 1914 ■ HJWI I i ■ HI'.'IKJU ■ " ■ *** AU® ÏjTiefwisselingen viaclit« Vrij te zenden aan Aug. Van Iseghcm, uitgever voor de naamL maatsch. « Drukkerij Het Volk », Meersteeg, n° 16, Gent. Bureel van West-Vlaanderen i Gaston Bossuyt, Gilde der Am-bachten, Kortrijk Telefoon 523 Bureel van. Antwerpen, Bradant en Limburg : Viktor Kuyl, Winderbroederstraat, 24, Leuven HET VOLK Men sehrljtt inj Op aile postkantoren aan 10 ff« per jaar. Zes inaanden Ir. 5.00» Brie maanden fr. 2.50. Aankondigingen. Prijs volgens tarief. Vooiop to Èetalen. Bechterlijke herstelliog, 2 fr» per regel. Ongeteekenda hrieven worcJou geweigerd. ÏELEFOON N° 137, Gent VerscMfat 6 maal per week, CHRISTEN WERKMANSBLAD 2 CENTIEMES HET NUMEB Ofiicieels Mededeelingen Op de beide Oorlogstooiieelen. (Duitschè Melding.) , Aan de Post (Zuidstatie te Gent) aan-geplakt : Van 't groote hooîdkwartier. /15 Dedember, S ure 's avonds : In 't westen zijn vijandelijke aanvallen, •aan verscheidene stellingen, terugge-■slagen.In de Vogezen wordt nog gestreden. . Rond Rùckersberung bij Steinbach 300 fransche gevangenen. . In Oost-Pruisen niets nieuws. Van Soldau werden duitsclie vooruit-gedrongen kolonnen door machtige vijandelijke troepen weder naar Mlawa naar hunne oude stellingen verdreven. •j; In Russisch-Polen zijn geene bijzondere igèbeurtenissen. In Vlaanderen eu Franseh-Noorden. (Duitschè Melding.) BERLIJN, 14 December. (Wolff.) — Uit het groote hooîdkwartier : | Zwakke Fransche aanvallen tegen ge-ûeelten van onze stellingen tusschen Maas en Vogezen, werden gemakkelijk afgesla-gen.Voor het overige is van het Westelijk oorlagslooneel niets belangrijks te melden. Fransche berichten van vernielde Duitschè batterijen, zijn verzonnen." (Franche Melding.) PARUS, 14 December. (Reuter.) — Ambtelijk : Hevig geschut in de Aisne-streek heb-ben wij beantwoord door de vijandelijke loopgraven in wanorde te brengen. t In Argonne zijn wij vooruitgegaan en hebben wij loopgraven aangelcgd. ! Wij maàkten belangrijke vorderingen in den Elzas. , PARUS, 14 Dec. — (Reuter.) —Mede-Seeling van heden avond. — Tenge-volge van de aanvallen, door de Fran-schen gedaan, hebben wij vorderingen gemaakt langs het kanaal van Yper en ten Westen van Hollebeke ; de hevige tegenaanvallen van den vijand werden afgeslagen. De statie van Commercy is gister uit grooten afstand beschoten. Er werd slechts onbeduidende schade aangericht. In den Elzas werd ten noordwesten van Ceniay een vijandelijke aanval afgeslagen.Van het overige gedeelte van het Iront valt niets te vermelden. % lie! Oostelijk Gevechtsterrein, (Duitschè Melding.) > BERLIJN, 14 December. (Wolff.) — Uit het groote hooîdkwartier : Niets belangrijks in Oost-Pruisen en Zuid-Polen. Onze krijgsverrichtingen worden in Noord-Polen voortgezet. Het Russisçh bericht over 't nemen vân krijgsgevangenen en kanonnen ten Zuiden van Krakau, is valsch. (Oostenrijksche Melding.) WEENEN, 14 December. (Wolff.) — Officieel : Wij vervolgen vooît de Russen in West-Galicië en winnen voortdurend veld in noordelijke richting. Doekla is weer in ons bezit. Overheen de Karpathen rukkend, hebben onze troepen gisteren en eergisteren 9000 gevangenen en tien machinegeweten genomen. Bij Krakau blijft de toestand ongewij-zigd.Onze bondgenoten drongen benoorden jLowitsj voort naar de Beneden-Bzoera. (Russische Melding.) ST. PETERSBURG, 14 December. i(Pet. Tel.-Ag.) — Van den algemeenen staf : J Op geen der fronten werd belangrijk ge-vochten. Wij vervolgden de wijkende Duitschers in de richting van Mlawa. Op den linker oever der Weichsel is er geen •verandering. Aan de Doeklabergen dalen de Oostenrijksche troepen de noordelijke hellingen :der Karpathen af. Oostenrijk tegen Servie. WEENEN, 14 December. (Wolff.) — Officieel : Onze aanvallende opmarsch naar het Zuidoosten moest ten Zuidoosten van ■Waljewo opgegeven worden, daar wij er op eene overmachtige vijandelijke leger-imacht stootten. Wij moesten eene ach-jterwaartsche beweging aannemen om onze troepen voor zwaarder verliezen te sparen. De verovering van Belgrado staat daar itegenover. Gezien den algemeenen toe-[stand zullen nieuwe besluiten en maat-jregelen moeten genomen worden. De Ssrvlërs wefler In Belgrado. NISJ, 14 December. (Reuter.) •— De Serviërs zijn na een hevig gevecht Belgrado weder binnen getrokken. In Transkaukasie. KONSTANTINOPEL, 15 December. (W. B.) — Een bericht uit het groote Turksche hoofdkwartier meldt : Aan de grens van het vilayet Van duren de ge-vechten tusschen Russische en Turksche troepen voort, met succès voor de Turken. De Russische cavalerie deed een aanval aan de Perzische grens bij Sarai op onze cavalerie, die bij eene tegenaanvallen de Russen uiteensloeg en verdreef. Engelseh Kolenscliip gezonken, NEW-YORK, 15 Dec. (Reuter.) — Een telegram uit Callao meldt : Het Duitschè schip « Rhakotis » bracht hier aan wal de bemanning van het Britsche kolen-schip « Nort-Wales », dat door den Duit-schen kruiser « Dresden » in den grond is geboord, nadat de kolenlading door de Duitschers in bezit was genomen. De politieke toestand in Portugal, LISSABON, 15 December. (Reuter.) — In de Kamer van afgevaardigden werd een motie van vertrouwen in de regeering aangenomen met 83 tegen 69 stemmen, in den Senaat eene motie van afkeuring met 27 tegen 26 stemmen. Kanselierszoon gevangen. PARUS, 14 December. (Reuter.) — Uit Berne is aan het Fransch ministerie van buitenlandsche zaken gemeld, dat de zoon van den Duitschen rijkskanselier Bethmann Hollweg bij Petrilcof gewond en door de Russen gevangen genomen werd. Tweedekker verbeurd. Uit Terneuzen wordt gemeld : Nabij de West-Zeeuwsch-Vlaamsche grens is, door een ongeval aan de ma-chien, een Engelsche militaire tweedekker geland, die nog eene boni aan boord had. Machine en bestuurder zijn ingekwar-tierd.Een Koningsbijeenkomst. STOCKHOLM, 15 Dec. (Svenska Tele-grambyrau). Op uitnoodiging van den ko-ning van Zweden zal vrijdag 18 December een samenkomst plaats hebben tusschen de koningen van Zweden, Denemarken en Noorwegen te Malmo. De koningen zullen door hunne ministère van buitenlandsche zaken vergezeld worden. De samenkomst zal uitdrukking geven aan de goede verstandhouding tusschen de drie Skandinavische staten en aan de tusschen hen bestaande volkomen censtemmig-. heid om de tôt nu toe g'ehandhaafde onzij-digheids-politiek voort te zetten. De samenkomst heeft bovenal ten doel gelegenheid, te hebben, te beraadslagen over de middelen, die kunnen worden beraamd om de econo-mische moeilijkheden, voor de drie landen uit den oorlogstoestand voortvloeiende, te beperken. Trein in brand. BORDEAUX, 14 December (Reuter.) Een Fransche luchtvlieger heeft een Duitschen trein bij de statie Pagny aan Nederlandsche Vluchtelmgsoorden. Eenige hollandsche dagbladschrijvers hebben samen onderzoek gedaan naar de toestanden in de verschillende toevluchts-oorden, waar uitgeweken Belgen gevestigd zijn. Een opsteller van het Algemeen Han-delsblad, van Amsterdam, was van de partij en spreekt onbevangen zijne mee-ning over een en ander uit. Van zijn schrij-ven willen we 't zaaklijke aan onze lezers meêdeelen. Te ËB'eskesis. Breskens heeft 2500 zielen en bergt nu nog 210 behoeftige vluchtelingen in zijne lage huisjes aan de stille dorpstraten en in enkele van de zeven kerkjes, die het plaatsje rijk is. Overal, in de huisjes en in de kerkjes, liggen de menschen naar behooren. Op ééne uitzondering nâ. In het huis dat wij bedoelen werd beneden, in de centrale keuken, die is ingericht onder een afdak voor een bleekveldje, de middagkost ge-kookt : bruiné boonen met spek. Goede spijs, die door allen werd geprezen. We klommen toen langs een "ellendig trapje naar boven, waar er op de zolder-ruimte acht-en-twintig wonen. Bij het bezoek van twaalf tegelijk, was 't er plots eene angstige volte en nauw konden wij ons roeren in die woonruimte voor 28. Dat was weer wis, daar op dien zolder in «Bresjes ». Maar 't was ook de eenige wantoestand in Zeeuwsch-Vlaanderen. A Te Qroede, Toen naar Groede, schilderachtig dorpje met een verrukkelijk mooi pleintje en eene eerbiedwaardige kerk. Burgemeester-chauffeur leidde ons rond; bracht ons naar het Christelijk Vereeni-gingslokaal waar, van de 80 onbemiddel-den, 40 vluchtelingen zijn ondergebracht; waar goede erwtensoep te koken stond, ligging en verwarming naar behooren zijn. Als men naar het plaatsje maar wat onder-kleeren zou willen zenden. Te Sluis, In de eerste ellende-dagen heeft het bescheiden plaatsje acht duizend en meer Belgen geherbergd. Dat vertelde de voor-zitter van een der komiteiten, wienS zit-kamer wij geheel vulden. Nu worden er, nu het aantal der vluchtelingen allengs vermindert, meer nog dan dertien hon-derd menschen geheel verzorgd. Het is best gegaan, in Sluis. Goed was de behandeling door de komiteiten, door de Sluizenaar.,, goed de verstandhouding tusschen de menschen onderling en in het plaatsje waren vooral de winkeliers wel ingenomen met de aanwezigheid der Belgen. Alleen de verstandhouding tusschen burgemeester en komiteiten (naast het plaatselijk komiteit is ook een Belgiseh komiteit werkzaam) was nooit rooskléurig en strubbelingen bleven niet uit. En of het nu aan die geschillen of aan omstandig-heden van inderdaad belangrijken aard heeft gelegen, Sluis kreeg aanzegging dat op woensdag 16 December het vluchtoord zal worden ontruimd. Ailes gaat vertrek-ken naar Nunspeet. Dat stemde de vluchtelingen zeer treu-rig. Bij 't bezoeken van een huizelijk inrichtingske in een Belgiseh ijzeren bin-nenschip, merkt de opsteller van het Alg. Handelsblad aan : Kinderen zaten er zoo lekker te spelen in 't stroo ; zoo heelemaal in hun eigen huisje en 't vrouwtje, dat de jonge moeder was van die beide hummels vertelde, de oogen vol tranen, dat ze hier toch weer een woonkamer had. De menschen waren zoo braaf, het eten zoo goed ; och, ze waren zoo content in hun scheepskamertje, want ze waren nu samen in een huisje voor zichzelven. En nu moesten ze allemaal ' weg — ver weg van de grens van 't vader-land. Of dat nu niet anders kon ? vroeg ze. En wij vragen : Of dat nu niet anders kan? (Een later nummer van hetzelfde blad meldt dat er te Sluis roodvonk is en de verhuizing van Nunspeet daarom voor- ; loopig nog niet doorgaat.) RardenSsurc; est ©©st-feaas'g. Aardenburg, klein, bescheiden plaatsje, heeît 2650 Belgen gehad — nu nog 300. Ook hier zooals in bijna al de bezochte « oorden » en « dorpen » is de gezondheids-toestand gunstig te noemen. Aardenburg heeft in zijne Burgerlijke Stand-registers de geboorte mogen boeken van acht kleine Belgen ; — burgemeester, die ons met den voorzitter van het Steunkomiteit ontving, in 't raadhuis, vertelde het met glunderen lach en ook, dat Aardenburg er nu eene «kraamkamer» op nahoudt. De vluchtelingen zijn hier goed verzorgd en zeer tevreden. Alleen aan degelijk on-dergoed is er wat gebrek. Aardenburg heeft ten slotte nog hon-derd Belgen uitbesteed bij boeren. En de kinderen gaan er naar school. Welke eene rust voor de moeders, wat een zegen in-tusschen voor de jeugd. Te Oostburg zijn dertienhonderd vluchtelingen ondergebracht. Ze zijn er zoo tevreden, dat zij reeds een huldebetoog voor den burgemeester gehouden hebben en de Oostburgers waarachtig fier zijn over de tevredenheid der Belgen. Doch hier ook klaagden ze over te weinig onderkleeren. In vijf weken hadden velen zich nog niet kunnen versehoonen. En daar nu in Oostburg de Canadeesche zending weer is meegevallen, wil het ons voorkomen, dat de vriendelijke dames der kleeding-kommissie zeker heel gauw er zorg voor zullen dragen, dat iedere Belg in het bezit komt van twee stel onderkleeren. Dat is geen onbillijke eisch. * * * De opsteller van het Alg, Handelsblad heeft het ook over Vlissingen, Bergen-op-Zoom, Hansweert, enz. Het zou ons te ver leiden ailes in bijzondèrhedèn over te nemen. Hij vat overigens zelf al zijne be-vindingen zeer goed zSmen in de volgende besluiten : De Regeering heeft de Pers gevraagd naar een onafhankelijk oordeel omtrent den toestand der Belgische vluchtelingen in Noord-Brabant en Zeeland. Dat hebben wij gegeven. Wij hebben ons niet laten beïnvloeden. ,yergelijkingen tusschen toestanden, on-aîïiankelijk van de plaàfs, hebben wij getrokken.Wij hebben ,ons verbaasd en geërgerd, dat zooals in Roosendaal, waar de Regeering dertig cent per dag betaalt voor iederen vluchteling, de dagelijksche kost oneetbaar is ; dat in Baarle-Nassau en andere plaatsen, waar eveneens per dag dertig cents per vluchteling wordt be-schikbaar gesteld, het middagnaaal smake-lijk wordt bereid. Wij hebben vastgesteld, dat overal het gedwongen niets-doen der vluchtelingen verderjeUjk op hsn werkt en dat zoodra mogelijk voldoende afleiding, ernstige be-zigheid, stoere arbeid voor hen moet worden gevonden. Wij hebben met schrik gehoord, dat de kleerenvoorraad in enkele plaatsen (men denke aan Bergen-op-Zoom, aan Oostburg, aan Vlissingen, aan Baarle-Nassau) allerellendigst is, en daarin zoodra mogelijk moet worden voorzien. En de andere kwesties ? Die der onbewoonbare verblijven, zooals de fabrieken in Roosendael, de loodsen in Vlissingen, en als het gaat winteren de tenten in Bergen-op-Zoom, de douane-loods -in Baarle-Nassau. De Regeering zal toch wel hare be-kwame mannen hebben, Wien de oplos-sing van het vluchtelingsvraagstuk in zijn geheel bijzonder is opgedragen en wien het bereiken van een alleszins bevredigend resultaat wel volkomen zal zijn toever-trouwd, nu op zoovele schandelijke te-kortkomingen, op zoo gruwelijke mis-standen is gewezen. Dat vooral aan die misstanden met be-kwamen spoed een eind moge worden gemaakt. A. E. Z. IN BELGIË Nederland-VIaamsche Correspondent. De directeur-generaal der Nederland-sche posterijen en télégraphié maakt be-kend dat met ingang van 16 December door bemiddeling van het Duitschè leger-bestuur briefkaarten en open brieven, geschreven in de Nederlandsche, Duitschè, Fransche of Vlaamsche taal verzonden kunnen worden naar Oost- en West-Vlaanderen, met uitzondering van het niet door het Duitschè leger bezette gedeelte. De stukken zijn te adresseeren naar een van de navelgende plaatsen, waar zij van de legercommandaturen moeten worden afgehaald, te weten : Aalst, Beernem, Dendermonde, Deinze, Eecloo, Ertvelde, Gent, Geeraardsbergen, Kortrijk, Loke-ren, S. Niklaas, Oudenaarde en Thielt. Op stukken voor andere dah de vorenge noemde plaatsen moet, behalve de plaats van bestemming, ook die worden ver-meld waar de naastbijgslegen legercom-mandatuur is gevestigd, bij voorbeeld Grammene bij Deinze; zijn de stukken niet binnen 10 dagen afgehaald, dan "worden zij ter beschikking gesteld van den burgemeester ter plaatse waar de commandantuur is gevestigd. Op aile adressen moet voorts de 'aan-wijzing : «Via Sas van Gent» worden gesteld. Zoowel op de brieven als op de briefkaarten moeten de naam en het adres van den afzender worden vermeld ; bij brieven op de achterzijde, bij brieîkaarten op de voorzijde in den linker beneden-hoek.Mededeelingen van militairen of po-litieken aard zijn niet toegelaten. Verrijzeaissen. In de laatste dagen vernamen wij van verschillende personen dat z'inlichtingen hadden ontvangen over hunne soldaten dien ze reeds lang gestorven meenden. Meest allen hadden sinds half of einde Oogst geen teeken van leven meer gegeven en aile mogelijke opsporingen waren zonder uitslag gebleven. Nu ver-nam men dat ze krijgsgevangen zitten in Duitschland. Voor de Onders der Krijgsgevangenen in Duitsehlaod. Het Algemeen Duitsch gouvernement maakt,bekend dat de lijsten, ambtelijk* overgemaakt, bctrekkelijE de Belgen in Duitschland krijgsgevangen en de in vrijbcid gesteïden, door hem oniriiddel-lijk overgemaakt worden aan het Belgiseh agentschap voor inlichtingen over de krijgsgevangenen en geintemeerden, ge-sticht onder het beschermschap van het Roode Kruis van België, en wieris lo-kalen gevestigd" zijn te Brussel, 12, Hout-markt.De vragen tôt inlichtingen, .aan het algemeen gouvernement gezonderi, worden door dit aan het Agentschap overgemaakt en de ouders en de vrienden der krijgsgevangénen hebben er dus alel bel an g bij zich onmiddellijk tôt het Agentschap te richten. De Ppovinciepaden. Zaterdag komt de provinciale raad van Oost-Vlaanderen in buitengewone alge-meene vergadering bijeen. Aan de dag-orde staat de oorlogsschatting van 480 millioen frank te betalen door gansch het land in maandelijksche stortingen van 40 millioen. De verschillende provinciebesturen moeten de verantwoordelijkheid dragen van de leening welke moet aangegaan worden met de « Société Générale ». De verschillende taksen, door de ge-meentebesturen gelegd sinds den 4 Oogst moeten eerstens goedgekeurd worden door de Bestendige Deputaties en ook door het (Duitsch) Middenbestuur te Brussel. Dinsdag ontmoetten wij den lieer volksvertegenwoordiger Frederick Ver-gauwen, die als afgevaardigde van het Arbeidsambt, gelast was met den dienst der pensioenen voor het arrondissement Gent. Er zijn tôt hiertoe geen onderrichtingen gegeven nopens de stortingen welke ge-woonlijk in de maand December door de lijfrentkassen gedaan worden. Nopens storten of niet storten, kan de heer Ver-gauwen dus geen raad geven. Alhoewel de stortingen mogen gedaan ■ worden in de Nationale Bank, zal het toch voor vele maatschappijen zeer moei-lijk vallen, want niet alleen zijn de toe-lagen van 2 frank per boekje niet toe-gekomen, maar het geld zal ook wel tôt andere doeleinden gebruikt worden. De heer Vergauwen denkt, alhoewel hij dat ook niet met zekerheid zeggen kan, dat de verrichtingen later, zeer wel met terugwerkende kracht zullen kunnen geschieden. Nopens de ouderdomspensioencn van 65 frank en de r.eeds verworven renten zijn er ook geene onderrichtingen. Het is echter goed om weten dat de bezitters van eene renteboekje, 't is te zeggen de personen die reeds pensioen trekkep van eigen stortingen, eenig geld in leening kunnen bekomen bij de Gentsche Hulp-bank.Van als het hem eenigszins mogelijk is zal de heer Vergauwen nopens de verschillende pensioenkwesties inlichtingen inwinnen en wij zullen ze gaarne onzen lezers meêdeelen. MIT 1SESEHEI&L KOLSN. — Die zijn eindelijk toege-komen. Ongelukkig voor vele werklieden dat zij er hun deel niet van gekregen hebben, of althans maar in zoo mate en met zuike moeite, dat het al grappig zal zijn bij iedere kolenaankomst. Organisatie ontbreekt hier. Deze die er geen bekomen hebben kunnen op hope leven dat weder-om eene commande gedaan wordt die wel-haast binnen komt. Werklieden ondereen hebben er 30.000 kilo gekommandeerd. BROOD ! — Ja brood ! Die gewoon waren dagelijks hunne witte boterharmnen te eten, mogen hunnen tand uittrekken. 't Is al bruin brood en somtijds straf bruin, dit al volgens de bakkerijen nog aan tarwe-graan geraken. Volgens 't zeggen van bak-kers en Volksbakkerij moet zelfs de voor-raad tegen einde der week geheel uitgeput zijn, 't en ware dat eenigen wat voorraad achtergehouden hadden. Als er dus niets bijkomt, wat geëten toe-komende week? Intusschen is er door de bevoegde over-lieid toch aangedrongen bij het Ameri-kaansch Comiteit om bloem of meel te bekomen. Als wij maar de laatsten op de lijst niet komen ! 't Broodrantsoen zal dan ook moeten ingericht worden, en 't is te hopen dat het beter zal gaan of 't kolen-rantsoen.PETROL. — Die is niet meer le krijgen, geluklcig dat vele huizen electrisch vei;-liçht zijn. Dagelijks worden nu nieuwe leidingen aangelegd. EETWAREN. — Wat andere eetwaren betreft, die komen nogal regelmatig toe, want iedereen speelt nu winkelier, 't zij met of zonder bate. Sommige artikels worden nogal duur verkcoht, te duur om wel te zijn. Best dat vele bezorgde .werklieden een zekere voorraad hebben inge-daan.Iets dat buitengewoon duur is, noemt zich boter ! De reden : van andere buiien-gèméenten komt niets in, terwijl er van Iseghem nog uitgevoerd wordt. Eene re-geling dringt hier zich op. GNDERSTEUNING. — De stad onder-steund hier op eene belioorlijke wijze in geld. OngéluKkiglijk, zooals altijd, durft .menig'treffelijk werkman geene voetstap-pêii doen oî aan 't stadhuis gaan staan, terwijl gewone krijgers bij hunnen onder-stand nog het toppen voegen, tôt zelfs bij de soldaten, en aile middels gebruiken om goede brokjes te krijgen. Vele buiten-kansjes worden door die menschen gemaakt en den oorlog deert hen niet, terwijl' trefïelijke werklieden hard onder den toestand lijden.

Over deze tekst

Onderstaande tekst is geautomatiseerd gemaakt met OCR (Optical Character Recognition). Deze techniek levert geen 100% correct resultaat op. Dit komt mede doordat oude drukken moeilijker te lezen zijn met software dan moderne. Dat betekent dat er onjuiste tekens in de tekst kunnen voorkomen. Er wordt gewerkt aan verbetering van de OCR software.

Er is geen OCR tekst voor deze krant.
Dit item is een uitgave in de reeks Het volk: christen werkmansblad behorende tot de categorie Katholieke pers. Uitgegeven in - van 1891 tot 1918.

Bekijk alle items in deze reeks >>

Toevoegen aan collectie